?????? ???? ???? ??? ????

منابع تفحص
منابع عمدۀ گستردن هم اکنون احسایی یک کدام از رساله‌ای میباشد کوتاه که او به در خواست فرزند بزرگش محمدتقی نگاشته، و در آن از سال٬های در آغاز معاش و اوضاع درونی خویش گفته میباشد، دوم اثری میباشد از فرزندش عبدالله، و سوم نصیب‌هایی از برهان المتحیرین دانش آموز و جانشین وی سید کاظم رشتی که دربردارنده مطالبی میباشد افزون بر دو مسجد قبا مشهد مأخذ قبلی.

معاش علمی
اساتید و مشایخ
احسایی در ۱۱۸۶ ق مقارن با آشوب‌های ناشی از حمله ها عبدالعزیز حکم دهنده سعودی به احساء[۱۱] به کربلا و نجف سفر کرد. اساتید او به گستردن ذیل آدرس مسجد قبا مشهد میباشد:

سید مهدی بحرالعلوم
محمد باقر وحید بهبهانی
او آیتم اعتنا اساتید خویش قرار گرفت. [۱۲] او در زمان اقامت در عتبات، اذن‌های گوناگون روایی از مشاهیر عالمان اخذ کرد. مشایخ روایی احسایی به گستردن تحت میباشد؛

جعفر کشف کننده الغطاء؛ بر طبق دو اثری که از احسایی در فقه و عقاید چشم بود، منزلت علمی اورا در اذن‌اش ستوده میباشد. [۱۳]
سید مهدی بحرالعلوم
میرزا مهدی شهرستانی
سید علی طباطبایی دارای شهرت به مالک ریاض
احمد بحرانی دمستانی
روحانی موسی فرزند روحانی جعفر کشف کننده الغطاء
حسین آل عصفور
احمد آل عصفور [۱۴]
شاگردان
سید کاظم رشتی؛ (۱۲۰۵-۱۲۵۹ق) بعداز وفات او در توسعه و اشاعه اذهان وی کوشید و در حکم جانشین او بود. [۱۵]
میرزا حسن گوهر؛ احسایی جواب برخی سؤال طومار‌ها را بدو واگذار می کرد. [۱۶]
روضه خوان محمد حسن نجفی؛ دارای اسم و رسم به صاحب و مالک رزرو مسجد قبا مشهد جواهر [۱۷]
محمدابراهیم کلباسی [۱۸]
میرزا محمدتقی نوری [۱۹]
اسدالله شوشتری
ملاعلی برغانی [۲۰]
آقا رجبعلی یزدی [۲۱]
ملاعلی بن آقا عبدالله سمنانی
علی ابن درویش کاظمی [۲۲]
و نیز دو فرزند او:

محمدتقی احسایی
علینقی احسایی [۲۳]
اشراف به علم ها متعدد
از اثرها او برمی آید که او خلال فقه و دیگر علم ها فقهی متداول، در فلسفه تبحر داشته، و به علم‌های متفاوت از ریاضی ها و طبیعیات قدیم و علم ها نا آشنا نیز باخبر بوده میباشد، تعابیری که در اذن‌های وی به عمل رفته، از علم وسیعش در فقه و حدیث حکایت شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌نماید.

اثرها

تفصیل الزیارة الجامعة الکبیرة
احسایی اثر ها فراوانی در مورد‌های متعدد داراست. فهرست تفصیلی آنها‌را در دو کتاب شناسی غیر وابسته می‌قدرت روئت کرد:
۱. فهرست تصانیف، نوشتن ریاض طاهر
۲. فصلی از فهرست کتاب ها مشایخ عظام، نوشتن ابوالقاسم ابراهیمی با گستردن بیشتر

قسمت متعددی از نوشته‌های احسایی را رسائلی تشکیل می دهد که او در جواب به استفتائات و پرسش‌هایی که در موضوعات متفاوت بدو می‌رسیده، نگاشته میباشد و برخی از آن‌ها التفات و تیتر غیروابسته یافته‌اند. شمار رسائلی که از او ارثیه میباشد به بیش تر از ۱۰۰ می رسد و بیشتر آنها‌را در تیم‌های چاپی و خطی که در شمار اثرها وی میاید می‌قدرت یافت:

گستردن الزیارة الجامعة الکبیرة، اصلی ترین و دارای اسم و رسم‌ترین تاثیر احسایی میباشد.
دولت ها الکلم، گروه‌ای از ۹۲ رساله که بیشتر آن ها در جواب طومار هاست. بیشتر رساله‌های احسایی که ورژن‌های فروانی از آن ها در تیم‌های خطی کتابخانه‌ها متفرق میباشد، درین کتاب یافت میگردد. جلد دوم این کتاب همینطور دربرگیرنده ۱۲ قصیده بلند از احسایی در رثای امام حسین(ع) میباشد.
حیاة النفس فی حظیرة القدس، کتابی مختصر در اصول عقاید که هم در جامعه ها الکلم و هم غیر وابسته چاپ شد‌ه‌است. از این کتاب دو ترجمه فارسی بوسیله سید کاظم رشتی و روحانی محمدحسین کلان آبادی حاری منتشر گردیده‌است.
تفصیل العرشیة شرحی بر العرشیة صدرالدین شیرازی.
تفصیل المشاعر، شرحی بر المشاعر صدرالدین شیرازی
العصمة و الرجعة در جواب محمدعلی میرزا دولتشاه در دو موضع پاکی و رجعت کتابت گردیده‌است.
الفوائد مشتمل بر ۱۲ فائده در مباحث عام وجود، آفرینش الهی و افعال آدم. احسایی خویش بر این کتاب گستردن نوشته و چس از آن ۷ فائده دیگر را با تفصیل بدان افزوده میباشد.
مجموعة الرسائل دربرگیرنده ۳۳ رساله از رسائل مشهورتر وی در جواب افراد
مجموعة الرسائل در علم ها قرانی. بیشتر رساله‌های این موسسه چاپ گردیده، نوشتن حاج محمدکریم خان کرمانی میباشد و دو تاثیر از احسایی را در بردارد با تیتر رسالة فی ترسیم لفظ ها القرآن الشریف و رسالة فی بعض اسرار التجوید.
مختصر الرسائل الحیدریه فی فقه الصلوات الیومیه.
أفضليّة بعض الأئمّة على بعض‏.
از احسایی دست نویس‌های متعددی در کتابخانه به روزی کرمان مراقبت می گردد که تیم هایی از آنان با عنا وین کشکول و رسائل در خور ذکرند و نصیب‌هایی از آنان هنوز چاپ نشده میباشد.

عقاید احسایی
وصف کلی
وصف کلی تفکر احسایی را می‌قدرت در‌این خلاصه کرد که او علم ها و حقایق را به کلیه نزد پیامبران و امامان میداند و از بینش وی حکمت - که دانش به حقایق اشیا میباشد- با درون شریعت و نیز با ظواهر آن از هر جهت سازش داراست. وی این نظر را دارد که عقل آن گاه می تواند به فهم کارها نایل گردد که از انوار اهل بیت روشنی گیرد و این شرط در آشنایی‎‌های نظری و عملی یکسان وجود داراست. صحت دارد که ژرف اندیشی در اصول و معارف واجب میباشد، ولی از‌آنجا‌که واقعیت با اهل بیت ملازمت داراست، درستی احکام عقل در گرو نوری میباشد که از وی می گیرد.[۲۴]

او از یکسو موضع اهل ظواهر را در اکتفا به ظواهر شریعت نمی‌پذیرد و از سوی دیگر پرداختن به درون شریعت و از پایبندی به ظواهر آن بازماندن را مردود می‌شمارد.[۲۵]

در اثرها او معارضه‌هایی دشوار با ابن عربی آمده میباشد.[۲۶] و به ملاصدرا و سود کاشانی خلل میگیرد.[۲۷]

احسایی میگوید تمسکش به اهل بیت در اخذ حقایق باعث گردیده است که در بعضا مسائل با بخش اعظمی از آراء حکما مبانی فلسفی را تا آنجا پذیرفته میباشد که از حیث وی با داخل تعالیم شریعت در تعارض نباشد.

منابع تفحص
منابع عمدۀ گستردن هم اکنون احسایی یک کدام از رساله‌ای میباشد کوتاه که او به در خواست فرزند بزرگش محمدتقی نگاشته، و در آن از سال٬های در آغاز معاش و اوضاع درونی خویش گفته میباشد، دوم اثری میباشد از فرزندش عبدالله، و سوم نصیب‌هایی از برهان المتحیرین دانش آموز و جانشین وی سید کاظم رشتی که دربردارنده مطالبی میباشد افزون بر دو مسجد قبا مشهد مأخذ قبلی.

معاش علمی
اساتید و مشایخ
احسایی در ۱۱۸۶ ق مقارن با آشوب‌های ناشی از حمله ها عبدالعزیز حکم دهنده سعودی به احساء[۱۱] به کربلا و نجف سفر کرد. اساتید او به گستردن ذیل آدرس مسجد قبا مشهد میباشد:

سید مهدی بحرالعلوم
محمد باقر وحید بهبهانی
او آیتم اعتنا اساتید خویش قرار گرفت. [۱۲] او در زمان اقامت در عتبات، اذن‌های گوناگون روایی از مشاهیر عالمان اخذ کرد. مشایخ روایی احسایی به گستردن تحت میباشد؛

جعفر کشف کننده الغطاء؛ بر طبق دو اثری که از احسایی در فقه و عقاید چشم بود، منزلت علمی اورا در اذن‌اش ستوده میباشد. [۱۳]
سید مهدی بحرالعلوم
میرزا مهدی شهرستانی
سید علی طباطبایی دارای شهرت به مالک ریاض
احمد بحرانی دمستانی
روحانی موسی فرزند روحانی جعفر کشف کننده الغطاء
حسین آل عصفور
احمد آل عصفور [۱۴]
شاگردان
سید کاظم رشتی؛ (۱۲۰۵-۱۲۵۹ق) بعداز وفات او در توسعه و اشاعه اذهان وی کوشید و در حکم جانشین او بود. [۱۵]
میرزا حسن گوهر؛ احسایی جواب برخی سؤال طومار‌ها را بدو واگذار می کرد. [۱۶]
روضه خوان محمد حسن نجفی؛ دارای اسم و رسم به صاحب و مالک رزرو مسجد قبا مشهد جواهر [۱۷]
محمدابراهیم کلباسی [۱۸]
میرزا محمدتقی نوری [۱۹]
اسدالله شوشتری
ملاعلی برغانی [۲۰]
آقا رجبعلی یزدی [۲۱]
ملاعلی بن آقا عبدالله سمنانی
علی ابن درویش کاظمی [۲۲]
و نیز دو فرزند او:

محمدتقی احسایی
علینقی احسایی [۲۳]
اشراف به علم ها متعدد
از اثرها او برمی آید که او خلال فقه و دیگر علم ها فقهی متداول، در فلسفه تبحر داشته، و به علم‌های متفاوت از ریاضی ها و طبیعیات قدیم و علم ها نا آشنا نیز باخبر بوده میباشد، تعابیری که در اذن‌های وی به عمل رفته، از علم وسیعش در فقه و حدیث حکایت شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌نماید.

اثرها

تفصیل الزیارة الجامعة الکبیرة
احسایی اثر ها فراوانی در مورد‌های متعدد داراست. فهرست تفصیلی آنها‌را در دو کتاب شناسی غیر وابسته می‌قدرت روئت کرد:
۱. فهرست تصانیف، نوشتن ریاض طاهر
۲. فصلی از فهرست کتاب ها مشایخ عظام، نوشتن ابوالقاسم ابراهیمی با گستردن بیشتر

قسمت متعددی از نوشته‌های احسایی را رسائلی تشکیل می دهد که او در جواب به استفتائات و پرسش‌هایی که در موضوعات متفاوت بدو می‌رسیده، نگاشته میباشد و برخی از آن‌ها التفات و تیتر غیروابسته یافته‌اند. شمار رسائلی که از او ارثیه میباشد به بیش تر از ۱۰۰ می رسد و بیشتر آنها‌را در تیم‌های چاپی و خطی که در شمار اثرها وی میاید می‌قدرت یافت:

گستردن الزیارة الجامعة الکبیرة، اصلی ترین و دارای اسم و رسم‌ترین تاثیر احسایی میباشد.
دولت ها الکلم، گروه‌ای از ۹۲ رساله که بیشتر آن ها در جواب طومار هاست. بیشتر رساله‌های احسایی که ورژن‌های فروانی از آن ها در تیم‌های خطی کتابخانه‌ها متفرق میباشد، درین کتاب یافت میگردد. جلد دوم این کتاب همینطور دربرگیرنده ۱۲ قصیده بلند از احسایی در رثای امام حسین(ع) میباشد.
حیاة النفس فی حظیرة القدس، کتابی مختصر در اصول عقاید که هم در جامعه ها الکلم و هم غیر وابسته چاپ شد‌ه‌است. از این کتاب دو ترجمه فارسی بوسیله سید کاظم رشتی و روحانی محمدحسین کلان آبادی حاری منتشر گردیده‌است.
تفصیل العرشیة شرحی بر العرشیة صدرالدین شیرازی.
تفصیل المشاعر، شرحی بر المشاعر صدرالدین شیرازی
العصمة و الرجعة در جواب محمدعلی میرزا دولتشاه در دو موضع پاکی و رجعت کتابت گردیده‌است.
الفوائد مشتمل بر ۱۲ فائده در مباحث عام وجود، آفرینش الهی و افعال آدم. احسایی خویش بر این کتاب گستردن نوشته و چس از آن ۷ فائده دیگر را با تفصیل بدان افزوده میباشد.
مجموعة الرسائل دربرگیرنده ۳۳ رساله از رسائل مشهورتر وی در جواب افراد
مجموعة الرسائل در علم ها قرانی. بیشتر رساله‌های این موسسه چاپ گردیده، نوشتن حاج محمدکریم خان کرمانی میباشد و دو تاثیر از احسایی را در بردارد با تیتر رسالة فی ترسیم لفظ ها القرآن الشریف و رسالة فی بعض اسرار التجوید.
مختصر الرسائل الحیدریه فی فقه الصلوات الیومیه.
أفضليّة بعض الأئمّة على بعض‏.
از احسایی دست نویس‌های متعددی در کتابخانه به روزی کرمان مراقبت می گردد که تیم هایی از آنان با عنا وین کشکول و رسائل در خور ذکرند و نصیب‌هایی از آنان هنوز چاپ نشده میباشد.

عقاید احسایی
وصف کلی
وصف کلی تفکر احسایی را می‌قدرت در‌این خلاصه کرد که او علم ها و حقایق را به کلیه نزد پیامبران و امامان میداند و از بینش وی حکمت - که دانش به حقایق اشیا میباشد- با درون شریعت و نیز با ظواهر آن از هر جهت سازش داراست. وی این نظر را دارد که عقل آن گاه می تواند به فهم کارها نایل گردد که از انوار اهل بیت روشنی گیرد و این شرط در آشنایی‎‌های نظری و عملی یکسان وجود داراست. صحت دارد که ژرف اندیشی در اصول و معارف واجب میباشد، ولی از‌آنجا‌که واقعیت با اهل بیت ملازمت داراست، درستی احکام عقل در گرو نوری میباشد که از وی می گیرد.[۲۴]

او از یکسو موضع اهل ظواهر را در اکتفا به ظواهر شریعت نمی‌پذیرد و از سوی دیگر پرداختن به درون شریعت و از پایبندی به ظواهر آن بازماندن را مردود می‌شمارد.[۲۵]

در اثرها او معارضه‌هایی دشوار با ابن عربی آمده میباشد.[۲۶] و به ملاصدرا و سود کاشانی خلل میگیرد.[۲۷]

احسایی میگوید تمسکش به اهل بیت در اخذ حقایق باعث گردیده است که در بعضا مسائل با بخش اعظمی از آراء حکما مبانی فلسفی را تا آنجا پذیرفته میباشد که از حیث وی با داخل تعالیم شریعت در تعارض نباشد.